Isafswm Cyflog y DU 2026/27: Cyflog Byw Cenedlaethol £12.71 & Bandiau Oedran
Mae\'r Cyflog Byw Cenedlaethol yn £12.71 yr awr yn 2026/27 i bawb 21 oed a throsodd — yr isafswm cyfreithiol ar gyfer bron pob gweithiwr yn y DU, gyda chyfraddau Isafswm Cyflog Cenedlaethol is ar gyfer 18–20 oed, o dan 18 oed a phrentisiaid. Ond dim ond rhan o\'r darlun yw\'r gyfradd bennaf: mae\'r offset llety, yr hyn sy\'n cyfrif tuag at gyflog isafswm cyflog, amser gwaith di-dâl a didyniadau anghyfreithlon i gyd yn effeithio ar p\'un a ydych yn cael eich talu\'r isafswm mewn gwirionedd. Mae\'r canllaw hwn yn ymdrin â\'r bandiau oedran llawn, yr offset, gorfodaeth gan CThEM, a sut mae\'r gyfradd fesul awr yn trosi\'n gyflog blynyddol.
Mae gan yr isafswm cyflog bedwar haen. Mae\'r Cyflog Byw Cenedlaethol yn cwmpasu pawb 21 oed a throsodd; mae gweithwyr iau a phrentisiaid yn cael cyfraddau Isafswm Cyflog Cenedlaethol is.
Band
Cyfradd fesul awr
Cyflog Byw Cenedlaethol (21+)
£12.71
18 i 20
Cyfradd IChC is (gosodwyd yn flynyddol)
O dan 18 (uwchlaw oedran ysgol)
Cyfradd IChC is (gosodwyd yn flynyddol)
Prentis
Cyfradd prentis (gosodwyd yn flynyddol)
Mae cyfradd y prentis yn berthnasol i brentisiaid o dan 19 oed, neu\'r rhai 19 oed a throsodd ym mlwyddyn gyntaf eu prentisiaeth. Ar ôl y flwyddyn gyntaf, mae prentisiaid 19+ yn symud i\'r gyfradd ar gyfer eu hoedran. Mae cyfraddau fel arfer yn codi ar 1 Ebrill; gwiriwch gov.uk am y ffigurau union ar gyfer 18–20, o dan 18 a phrentisiaid.
Beth Sy\'n Cyfrif Tuag at Gyflog Isafswm Cyflog
Cyflog isafswm cyflog yw cyflog gros cyn treth, wedi\'i rannu â\'r oriau a weithiwyd. Yn hollbwysig, mae sawl peth nad yw\'n cyfrif neu a all dynnu eich cyfradd effeithiol islaw\'r isafswm:
Nid yw cildyrnau\'n cyfrif — rhaid eu talu ar ben hyn o dan reolau cildwrn ar wahân.
Nid yw goramser a phremiymau sifft uwchlaw\'r gyfradd sylfaenol yn cyfrif tuag at yr isafswm.
Didyniadau er budd y cyflogwr — offer, iwnifform, diffygion til — yn lleihau cyflog isafswm cyflog.
Amser gwaith di-dâl — teithio rhwng swyddi, hyfforddiant gorfodol, agor i fyny neu gau i lawr — rhaid ei gyfrif fel oriau a weithiwyd.
Dyma\'r ffyrdd mwyaf cyffredin y mae cyflogwyr â bwriadau da yn tandalu yn ddamweiniol, felly mae\'n werth gwirio eich cyfradd fesul awr wirioneddol yn ofalus.
Yr Offset Llety
Llety yw\'r unig fudd mewn nwyddau a all gyfrif tuag at yr isafswm cyflog. Lle mae cyflogwr yn darparu llety byw, gellir cynnwys swm dyddiol cyfyngedig — yr offset llety — yng nghyflog isafswm cyflog, yn ddarostyngedig i gap dyddiol a wythnosol a osodir bob blwyddyn.
Os yw\'r cyflogwr yn codi mwy na\'r offset am lety, mae\'r gormodedd yn lleihau cyflog yn effeithiol ac yn gallu ei wthio islaw\'r isafswm cyflog, sy\'n anghyfreithlon. Nid yw prydau bwyd, iwnifform, cludiant a mân fanteision eraill byth yn cyfrif tuag at yr isafswm.
Pwy Sy\'n Gymwys
Mae gan bron pob gweithiwr hawl i\'r isafswm cyflog — gan gynnwys gweithwyr rhan-amser, achlysurol, asiantaeth a dim oriau, a\'r rhai ar brawf. Nid oes eithriad busnes bach a dim “sifft treial” ddi-dâl gyfreithlon lle gwneir gwaith go iawn.
Y prif rai wedi\'u heithrio yw\'r rhai sydd wir yn hunangyflogedig, cyfarwyddwyr cwmni heb gontract cyflogaeth, gwirfoddolwyr elusennau, a rhai aelodau teulu sy\'n byw ac yn gweithio yng nghartref y cyflogwr. Mae camddosbarthu gweithiwr fel hunangyflogedig i osgoi\'r isafswm cyflog yn anghyfreithlon.
Gorfodaeth a Chosbau
CThEM sy\'n gorfodi\'r isafswm cyflog. Lle mae cyflogwr yn tandalu, gall CThEM:
orchymyn ad-daliad ôl-ddyledion, wedi\'i gyfrifo ar gyfraddau cyfredol (yn aml yn fwy na\'r diffyg gwreiddiol);
osod cosb o hyd at 200% o\'r tandaliad, yn ddarostyngedig i gap;
“enwi a chywilyddio” y cyflogwr yn gyhoeddus; a
atgyfeirio\'r achosion mwyaf difrifol i erlyniad troseddol.
Gall gweithwyr adrodd am dandalu i CThEM yn gyfrinachol, ac mae CThEM hefyd yn cynnal ymchwiliadau wedi\'u targedu a seiliedig ar risg ar draws sectorau â hanes o beidio â chydymffurfio.
Cyfwerth Cyflog Blynyddol
Llawr fesul awr yw\'r isafswm cyflog, ond mae\'n ddefnyddiol ei weld fel ffigwr blynyddol. Ar £12.71 yr awr:
Oriau wythnosol
Cyflog gros blynyddol bras
37.5 awr
~£24,784
40 awr
~£26,437
Mae gweithwyr rhan-amser neu ag oriau amrywiol yn ennill llai yn gymesur, ond rhaid i\'w cyfradd fesul awr barhau i fodloni\'r isafswm. Gwiriwch eich cyflog net ar yr isafswm cyflog gyda\'r cyfrifiannell cyflog net.
Y gyfradd bennaf yw Cyflog Byw Cenedlaethol o £12.71 yr awr, sy'n berthnasol i bob gweithiwr 21 oed a throsodd. Mae gan weithwyr iau a phrentisiaid gyfraddau Isafswm Cyflog Cenedlaethol is. Yr isafswm cyflog yw'r llawr cyfreithiol absoliwt ar gyfer cyflog fesul awr — rhaid i bob cyflogwr dalu o leiaf hyn am bob awr a weithir, ac nid oes eithriad ar gyfer busnesau bach, cyfnodau prawf na sifftiau treial. Mae'r cyfraddau fel arfer yn codi bob mis Ebrill, yn seiliedig ar argymhelliad y Comisiwn Cyflog Isel annibynnol.
Beth yw bandiau oedran yr isafswm cyflog?
Mae pedwar band yn 2026/27: y Cyflog Byw Cenedlaethol o £12.71 ar gyfer gweithwyr 21 oed a throsodd; cyfradd is ar gyfer 18 i 20 oed; cyfradd is byth ar gyfer gweithwyr o dan 18 oed sydd uwchlaw oedran ysgol gorfodol; a chyfradd y prentis. Mae cyfradd y prentis yn berthnasol i brentisiaid o dan 19 oed, neu'r rhai 19 oed a throsodd ym mlwyddyn gyntaf eu prentisiaeth. Unwaith y bydd prentis 19 oed neu drosodd yn cwblhau ei flwyddyn gyntaf, mae'n symud i'r gyfradd ar gyfer ei oedran. Mae'r ffigurau union ar gyfer 18–20, o dan 18 a phrentisiaid yn cael eu gosod bob blwyddyn, felly gwiriwch gov.uk am y symiau cyfredol.
Beth yw'r offset llety?
Os yw cyflogwr yn darparu llety byw, gall gyfrif swm dyddiol cyfyngedig tuag at gyflog isafswm cyflog — dyma'r offset llety. Dyma'r unig fudd mewn nwyddau a all gyfrif tuag at yr isafswm cyflog; ni all prydau bwyd, iwnifform, cludiant a mân fanteision eraill gyfrif. Mae gan yr offset gap dyddiol a wythnosol a osodir bob blwyddyn, a gall codi mwy na'r offset ar weithiwr am lety wthio ei gyflog yn effeithiol islaw'r isafswm cyflog, sy'n anghyfreithlon. Mae'r rheolau'n llym oherwydd bod didyniadau llety yn ffynhonnell gyffredin o dandalu.
Show 7 more questionsShow fewer questions
Beth sy'n cyfrif tuag at gyflog isafswm cyflog?
Cyflog isafswm cyflog yw eich cyflog gros cyn treth, gan gynnwys cyflog sylfaenol a rhai bonysau a thaliadau cymhelliant, wedi'i rannu â'r oriau a weithiwyd. Nid yw'n cynnwys cildyrnau a childyrnau gwirfoddol (rhaid eu talu ar ben hyn o dan reolau cildwrn ar wahân), y rhan fwyaf o lwfansau, cyfraddau premiwm am oramser neu waith sifft uwchlaw'r gyfradd sylfaenol, na threuliau. Mae didyniadau ar gyfer eitemau sy'n elwa'r cyflogwr — megis offer, iwnifform neu ddiffygion til — yn lleihau cyflog isafswm cyflog a gallant achosi tandalu. Rhaid cyfrif amser gwaith di-dâl hefyd, megis teithio rhwng swyddi, hyfforddiant gorfodol neu amser yn agor i fyny.
A yw'r isafswm cyflog yn berthnasol i bob gweithiwr?
Mae bron pob gweithiwr wedi'u cwmpasu, gan gynnwys gweithwyr rhan-amser, achlysurol, asiantaeth a dim oriau, a'r rhai ar brawf. Nid oes eithriad busnes bach a dim "sifft treial" gyfreithlon sy'n dianc rhag yr isafswm cyflog os gwneir gwaith go iawn. Y prif bobl nad ydynt yn gymwys yw'r rhai sydd wir yn hunangyflogedig, cyfarwyddwyr cwmni heb gontract cyflogaeth, gwirfoddolwyr elusennau, ac aelodau teulu sy'n byw yng nghartref y cyflogwr sy'n rhannu yn y gwaith a'r cartref. Mae camddosbarthu gweithiwr fel hunangyflogedig i osgoi'r isafswm cyflog yn anghyfreithlon.
Sut mae'r isafswm cyflog yn cael ei orfodi?
Mae CThEM yn gorfodi'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol a'r Cyflog Byw Cenedlaethol. Os yw cyflogwr yn tandalu, gall CThEM ei orchymyn i ad-dalu'r ôl-ddyledion i weithwyr (wedi'u cyfrifo ar y cyfraddau cyfredol, a all fod yn fwy na'r diffyg hanesyddol), gosod cosb o hyd at 200% o'r tandaliad yn ddarostyngedig i gap, ac atgyfeirio achosion difrifol i erlyniad troseddol. Mae'r llywodraeth hefyd yn gweithredu cynllun "enwi a chywilyddio" sy'n rhestru'n gyhoeddus gyflogwyr y canfyddir eu bod wedi tandalu. Gall gweithwyr adrodd am dandalu i CThEM yn gyfrinachol, ac mae CThEM hefyd yn cynnal ymchwiliadau wedi'u targedu a seiliedig ar risg.
Beth ddylwn i ei wneud os caf fy nhalu islaw'r isafswm cyflog?
Yn gyntaf, gwiriwch eich cyfradd fesul awr gyfartalog trwy rannu eich cyflog gros ar gyfer cyfnod cyfeirio cyflog â'r oriau a weithiwyd gennych mewn gwirionedd, gan gynnwys teithio di-dâl rhwng aseiniadau, hyfforddiant ac amser agor neu gau. Os yw'n is na chyfradd eich band oedran, codwch y mater gyda'ch cyflogwr yn ysgrifenedig, gan y gallai fod yn wall megis didyniad anghyfreithlon. Os na chaiff ei ddatrys, gallwch gwyno wrth CThEM, a all ymchwilio ac adfer ôl-ddyledion ar eich rhan, neu ddwyn hawliad i dribiwnlys cyflogaeth. Gellir gwneud cwynion i CThEM yn ddienw.
A yw prentisiaid yn cael yr isafswm cyflog?
Ydynt, ond ar gyfradd is y prentis os ydynt o dan 19 oed, neu'n 19 oed a throsodd ac ym mlwyddyn gyntaf eu prentisiaeth. Rhaid talu prentisiaid am yr holl amser y maent yn ei dreulio'n hyfforddi yn ogystal â gweithio. Unwaith y bydd prentis 19 oed neu drosodd yn gorffen y flwyddyn gyntaf, mae ganddo hawl i gyfradd safonol yr Isafswm Cyflog Cenedlaethol ar gyfer ei oedran — felly mae gan berson 21 oed yn ail flwyddyn ei brentisiaeth hawl i'r Cyflog Byw Cenedlaethol llawn o £12.71. Weithiau mae cyflogwyr yn cael y trawsnewid hwn yn anghywir, sy'n achos cyffredin o dandalu prentisiaid.
Sut mae'r isafswm cyflog yn trosi'n gyflog blynyddol?
Mae gweithiwr amser llawn ar 37.5 awr yr wythnos sy'n ennill y Cyflog Byw Cenedlaethol o £12.71 yn derbyn tua £24,784 y flwyddyn cyn treth (£12.71 × 37.5 × 52). Ar wythnos 40 awr mae'r ffigwr yn nes at £26,437. Mae'r cyfwerth blynyddol union yn dibynnu ar oriau contract, trefniadau tâl gwyliau ac unrhyw oramser. Cofiwch mai llawr ar y gyfradd fesul awr yw'r isafswm cyflog, nid cyflog gwarantedig — bydd rhywun sy'n gweithio rhan-amser neu oriau amrywiol yn ennill llai yn gymesur, er bod yn rhaid i'w gyfradd fesul awr barhau i fodloni'r isafswm.
Pryd mae'r isafswm cyflog yn newid?
Mae cyfraddau'r Cyflog Byw Cenedlaethol a'r Isafswm Cyflog Cenedlaethol fel arfer yn newid ar 1 Ebrill bob blwyddyn, yn dilyn argymhellion gan y Comisiwn Cyflog Isel annibynnol, sy'n cynghori'r llywodraeth ar y lefel. Mae'r Comisiwn yn cydbwyso'r nod o godi cyflog isel yn erbyn y risg i gyflogaeth. Gan fod y cyfraddau'n codi bob blwyddyn, rhaid i gyflogwyr adolygu cyflog bob mis Ebrill, a gall gweithwyr cyflog sy'n agos at yr isafswm weld eu cyfradd effeithiol fesul awr yn llithro islaw'r trothwy os yw oriau'n cynyddu — ffynhonnell gyffredin ac osgoadwy o dandalu anghyfreithlon.
Ymwadiad: Mae\'r canllaw hwn yn adlewyrchu rheolau Cyflog Byw Cenedlaethol ac Isafswm Cyflog Cenedlaethol y DU ar gyfer 2026/27. Y Cyflog Byw Cenedlaethol pennaf yw £12.71, ond mae cyfraddau 18–20, o dan 18 a phrentisiaid a\'r offset llety yn cael eu gosod bob blwyddyn ac yn newid bob mis Ebrill. Mae eich hawl yn dibynnu ar eich oedran, oriau a chontract. Cyfeiriwch at gov.uk am y cyfraddau cyfredol.
